FilmsReviews

The Sower – Le Semeur – (2016) του Yosuke Takeuchi | #tiff57

Πολλοί/ ες μπορεί να μην αντιλαμβάνονται πλήρως την σημασία του Φεστιβάλ Κινηματογράφου. Δεν τους κατηγορώ, φυσικά. Αν δεν έχεις βρεθεί ποτέ σε κάποια προβολή του και αν δεν έχεις βιώσει την αίσθηση ότι δεν πρόκειται απλά για ένα φεστιβάλ που δείχνει ταινίες, αλλά για ένα φεστιβάλ που δίνει ευκαιρίες και κάνει τον κινηματογράφο έργο αλληλεγγύης και θαυμασμού μεταξύ κοινού και δημιουργών, είναι δύσκολο να αντιληφθείς την αξία του. Η αξία του ΦΚΘ δεν κρύβεται στις ταινίες μεγαλο-σκηνοθετών που απλά αποφασίζουν να κάνουν την πρεμιέρα της ταινίας τους στο φεστιβάλ. Όλοι/ες λίγο πολύ είμαστε προετοιμασμένοι/ες για αυτές τις ταινίες. Δεν αμφισβητώ, βέβαια, την ποιότητά τους και δεν είμαι εγώ αυτή που θα κρίνει αν πρέπει να βρίσκεται μία ταινία στο φεστιβάλ. Αλλά, συγγνώμη κύριε Παπακαλιάτη μου, φέτος στο 57ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, οι ταινίες που έκλεψαν την παράσταση ήταν αυτές που δεν το περίμενε κανείς. Μία από αυτές τις ταινίες είναι και «O Σπορέας», όπως έγινε γνωστός με τον ελληνικό τίτλο. Στο ΦΚΘ ανέκαθεν οι ασιατικές ταινίες είχαν μια ιδιαίτερη θέση, με παραδείγματα όπως το «Like Father, Like Son» του Hirokazu Koreeda να μας κάνουν περήφανους. Και ενώ, όμως, το πρόγραμμα του φεστιβάλ συμπεριλάμβανε το όνομα του Kiyoshi Kurosawa, όλοι τελικά κατέληξαν να μιλούν για τον Σπορέα του Yosuke Takeuchi. 

Πολλοί καλλιτέχνες στον χώρο του κινηματογράφου προσπαθούν χρόνια να βρουν το μυστικό για μια επιτυχημένη ταινία. Καλό σενάριο, σκηνοθεσία και φωτογραφία άρτιες μεταξύ τους, μουσική που να εγείρει την προσοχή, ακριβοπληρωμένους ηθοποιούς με όνομα και ένα καλό  κεφάλαιο. Ας το ονομάσουμε το κλισέ κινηματογραφικό πακετάκι. Αυτό που πολλοί παραμελούν, ωστόσο, είναι 2ότι το βασικό συστατικό μιας ταινίας δεν είναι το τεχνικό κομμάτι, αλλά το ηθικό. Είναι ευδιάκριτο όταν ένας σκηνοθέτης και δημιουργός είναι ειλικρινής απέναντι σε μια ταινία. Πρέπει να σεβαστείς και να διηγηθείς με το χέρι στην καρδιά την ιστορία που θα πεις και να μην ξεχάσεις λεπτό ότι πρόκειται για τέχνη, όχι για επιχείρηση. O Yosuke Takeuchi το καταφέρνει αυτό χωρίς δεύτερη σκέψη. Θα διηγηθεί την ιστορία του Mitsuo (Kentaro Kishi) που μόλις έχει βγει από την ψυχιατρική κλινική και επισκέπτεται την οικογένεια του αδερφού του, Yuta (Tomomitsu Adachi). Εκεί θα συναντήσει τις δύο ανιψιές του, Chie (Suzuno Takenaka) και την 3χρονών Itsuki (Ichika Takeuchi) που πάσχει από σύνδρομο Down. Και ενώ η ταινία ξεκινάει σαν ένα όμορφο reunion, όλα θα εκτροχιαστούν από ένα ψέμα της Chie. 

Οι ανθρώπινες σχέσεις δοκιμάζονται με διάφορους τρόπους. Είναι αξιοσημείωτο να παρακολουθήσει κανείς πως ένας άνθρωπος καταλήγει να κουβαλάει όλα τα δεινά μιας οικογένειας, παρελθόντος και παρόντος, εξαιτίας ενός ψέματος. Η Chie θα φοβηθεί να παραδεχτεί ότι είναι αυτή που σκότωσε – όχι και τόσο καταλάθος μάλλον – την μικρή της αδερφή, και θα κατηγορήσει τον θείο 3της. Και ενώ όλη η ιστορία φαίνεται να εξελίσσεται πάνω σε αυτό το γεγονός, αυτό που τελικά αντικατοπτρίζει όλα τα αισθήματα των πρωταγωνιστών είναι ο διάλογος ανάμεσα στον Mitsuo και την ανιψιά του, Chie, στην αρχή της ταινίας. Ο Mitsuo θα διηγηθεί στην ανιψιά του την εμπειρία του από ένα βράδυ που κοιμήθηκε έξω, σε ένα χωράφι που το έντυνε ο πορτοκαλί ουρανός και τα ηλιοτρόπια. Η Chie θα τον ρωτήσει κατά το τέλος της ιστορίας του, «Τους είδες; Τους νεκρούς ανθρώπους». Η αδερφή της γεννήθηκε την χρονιά του μεγάλου σεισμού στην Ιαπωνία, και φαίνεται να κοιτάζει συνέχεια προς τα πάνω, λέει. «Εγώ και η Itsuki δεν μοιάζουμε, έτσι;». 

Ο Σπορέας εμπλέκει θέματα ηθικής και ψυχολογίας με τέτοιο τρόπο που σε κάνει πρώτα να προβληματιστείς με το γεγονός ότι είναι τρομακτικά ρεαλιστικές οι αντιδράσεις όλης της οικογένειας, και έπειτα να σκεφτείς ότι ακόμα και να μην ίσχυαν αυτές οι καταστάσεις, η ψυχοσύνθεση του ανθρώπου μπορεί να μην άλλαζε. Πρώτα ξεδιπλώνονται οι τρεις χαρακτήρες του1 Mitsuo, της Chie και της Itsuki, οι οποίοι μοιράζονται κάτι παραπάνω από την συγγένεια τους. Ο καθένας φαίνεται να είναι μόνος του και ξεχωριστός για κάποιο λόγο. Ο Mitsuo είναι ένας άνδρας που μόλις βγήκε από την ψυχιατρική κλινική. Η Itsuki είναι ένα τρίχρονο κοριτσάκι που πάσχει από σύνδρομο Down και γεννήθηκε την χρονιά του μεγάλου σεισμού. Και η Chie είναι ένα φαινομενικά ήσυχο και καλοπροαίρετο κοριτσάκι που από την μία μεριά βοηθάει την αδερφή της, από την άλλη, όμως, δεν παύει να βλέπει την διαφορά τους και ίσως και να την ζηλεύει λίγο. Μετά τον θάνατο της Itsuki θα αποκαλύψουν και τα υπόλοιπα δύο μέλη της οικογένειας τα αισθήματα τους, με την έκρηξη της μητέρας της Chie, Yoko (Arisa Nakajima), απέναντι στον άνδρα της, να τον κατηγορεί ότι όλη η οικογένεια του είναι τρελή και ότι αυτός φταίει, και ότι στην πραγματικότητα δεν φαίνεται καν να στεναχωρήθηκε που πέθανε η κόρη του. Ο Yuta δεν φαίνεται ούτε να φέρνει αντίρρηση αλλά ούτε και να συμφωνεί. Καθόλη την διάρκεια της ταινίας φαίνεται να κρατάει μία απαθή στάση, και την μόνη στιγμή που αναλαμβάνει έστω και λίγο την κατάσταση στα χέρια του, είναι όταν ο Mitsuo μέσα στην απελπισία του θα προσφέρει χρήματα για να τον συγχωρήσουν. 

Σε γενικές γραμμές μπορούμε να συνδέσουμε την ταινία του Yosuke Takeuchi με την δανική ταινία The Hunt του Thomas Vinterberg. Και στις δύο ταινίες βλέπουμε δύο ανθρώπους να στιγματίζονται από ένα ψέμα και να στρέφονται όλοι εναντίον τους, όταν οι ίδιοι όμως δεν κάνουν τίποτα για τον εαυτό τους. Η διαφορά μεταξύ των δύο ταινιών, ωστόσο, έγκειται στο γεγονός ότι στον Σπορέα ο Mitsuo δεν θέλησε και δεν προσπάθησε ούτε στο ελάχιστο να πείσει την οικογένειά του για το αντίθετο. Προσπάθησε να εξιλεωθεί, να κάνει πράγματα για να τον συγχωρήσουν, ποτέ όμως δεν εκδήλωσε ούτε θυμό ούτε την παραμικρή προσπάθεια για να πει ή να ζητήσει την αλήθεια. Ο Mitsuo, υποδυόμενος εξαιρετικά από τον Kentaro Kishi, δεν μίλησε ιδιαίτερα πολύ στην ταινία. Μετά την ιστορία που διηγήθηκε στην Chie φάνηκε να παραμένει σιωπηλός. Μιλούσαν για αυτόν οι πράξεις του, και σε εκείνο ακριβώς το σημείο σε συγκινεί η ερμηνεία του ηθοποιού, η οποία αν και λιτή, ήταν τρομακτικά ειλικρινής. 

Το ίδιο, φυσικά, μπορεί να ειπωθεί και για την μικρή Chie, η οποία γεννήθηκε όχι μέσα στο σενάριο του Takeuchi, αλλά μέσα από τα αυθόρμητα αισθήματα της ηθοποιού Suzuno Takenaka. Ο σκηνοθέτης προτίμησε να μην δώσει σενάριο στην νεαρή ηθοποιό και να την αφήσει να εκφραστεί ελεύθερα καθ’όλη την διάρκεια της ταινίας. Ο Σπορέας είναι μια ταινία που διατήρησε εξ’ολοκλήρου την ιαπωνική κινηματογραφική αισθητική, τόσο όσον αφορά την πλοκή και τον τρόπο που ξεδιπλώνεται μέσα στην ταινία, όσο και όσον αφορά την σκηνοθεσία και την παλέτα της φωτογραφίας, υπεύθυνος της οποίας είναι ο πρωταγωνιστής της, Kentaro Kishi. Ο Σπορέας θα σου διδάξει πολλά πράγματα περί ηθικής και περί μοναξιάς. Είναι μια ταινία που θα καταγραφεί ανάμεσα στις καλύτερες υπαρξιακές ασιατικές ταινίες του 2016 και μία ταινία που θα μείνει αξέχαστη σε όλους όσους την παρακολούθησαν στο 57ο ΦΚΘ. Δικαιολογημένα, άλλωστε, απέσπασε και τα δύο βραβεία στο φεστιβάλ, Χάλκινο Αλέξανδρο για την Καλύτερη Σκηνοθεσία από την Κριτική Επιτροπή, και Βραβείο Γυναικείας Ερμηνείας για την Suzuno Takenaka. 

Ο Σπορέας, είναι αυτό ακριβώς που ήθελε να είναι ο σκηνοθέτης της όταν κοιτούσε το έργο του Vincent Van Gogh, «The Sower». Μία μαύρη, απροσδιόριστη μορφή που σπέρνει σε ένα χωράφι με ηλιοτρόπια, και ένας τεράστιος ήλιος από πίσω του. Η μοναξιά, οι τύψεις και η προσπάθεια αναγέννησης του εαυτού μέσα από τα λάθη τα δικά μας και των άλλων. Αν δεν έχεις δει ακόμα τον Σπορέα, αξίζει αναμφισβήτητα να τον βάλεις στην λίστα σου.

 

 

 

 

Previous post

Friend Request (2016) του Simon Verhoeven

Next post

Ouija (2014) του Stiles White

No Comment

Leave a reply

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Στεφανία Τσιβελεκίδου

Στεφανία Τσιβελεκίδου

Η Στεφανία είναι φοιτήτρια στο τμήμα Δημοσιογραφίας και ΜΜΕ και ασχολείται με όσα περισσότερα πράγματα μπορεί να χωρέσει σε ένα εικοσιτετράωρο. Αγαπάει την μουσική, τον κινηματογράφο, τα βιβλία και τα κόμικ.