FilmsReviews

Loveless – Nelyubov – (2017) του Andrey Zvyagintsev

Όταν βγαίνεις από την κινηματογραφική αίθουσα και νιώθεις  ένα δυνατό συναίσθημα, ξέρεις ότι η ταινία που μόλις παρακολούθησες άξιζε τον χρόνο σου. Μάλιστα, αν συνεχίσει να γυρνάει στο μυαλό σου και την υπόλοιπη μέρα(/ες), τότε να είσαι χαρούμενος, γιατί όχι μόνο είδες μια σημαντική για σένα ταινία, αλλά βίωσες και μια μοναδική κινηματογραφική εμπειρία. Κάπως έτσι ένιωσα και εγώ για το «Χωρίς Αγάπη» (Loveless) του  Andrey Zvyagintsev, με μια βουβή στεναχώρια να με κατακλύζει κατά την διάρκεια, αλλά και το πέρας της ταινίας, η οποία, την επόμενη μέρα, μετατράπηκε σε προβληματισμό για τον ρόλο μου στο κοινωνικό ζήτημα, το οποίο θίγει.

Κεντρικό θέμα της ταινίας, όπως μαρτυρά και ο τίτλος, αποτελεί ο κατακερματισμός των ανθρώπινων σχέσεων και ειδικότερα των οικογενειακών, με τα παιδιά να μεγαλώνουν σε μια κοινωνία χωρίς αγάπη. Πρωταγωνιστικό ρόλο στην ιστορία λαμβάνει μια υπό διάλυση οικογένεια, με το ζευγάρι να βρίσκεται στα τελευταία στάδια ενός κάθε άλλου παρά πολιτισμένου διαζυγίου, και τον 12χρονο γιο τους, Alyosha, να αποτελεί το θύμα της ιστορίας, ένα εναπομείναν «βαρίδιο» ενός ανούσιου γάμου. Η αφήγηση χωρίζεται σε δύο μέρη, με το πρώτο να περιστρέφεται γύρω από τη νέα ζωή και τις αλληλεπιδράσεις των χωρισμένων γονιών, χαρακτηριζόμενη από έντονη εγωπάθεια και ιδιοτέλεια, ενώ το δεύτερο αποτελεί ένα θρίλερ αναζήτησης του εξαφανισμένου Alyosha, μετά από την φυγή του από το τοξικό περιβάλλον, στο οποίο ζούσε. Σε αυτό, η αδυναμία επικοινωνίας των χαρακτήρων και ουσιώδους ανθρώπινης αλληλεπίδρασης  γίνεται εμφανής και εκτός οικογενείας και ξεδιπλώνεται σε ακόμα μεγαλύτερη κλίμακα.

Ο βραβευμένος σκηνοθέτης των The Return (2003) και Leviathan (2014) , επιστρέφει με άλλη μια ταινία-κριτική ματιά πάνω στην σύγχρονη ρώσικη , και όχι μόνο, κοινωνία, αυτή τη φορά εστιάζοντας στις ανθρώπινες σχέσεις. Η ταινία μέσα από μια πεσιμιστική προσέγγιση και έντονους συμβολισμούς, μας παρουσιάζει μια λυπηρή σύγχρονη πραγματικότητα , όπου οι άνθρωποι αδυνατούν να νιώσουν αγάπη για τους ίδιους ή για τους γύρω τους. Κύριο μέλημα όλων φαίνεται να είναι η ματαιοδοξία του πλουτισμού και της εξωτερικής εμφάνισης, με την ανθρώπινη επαφή να περιορίζεται στην πλασματικότητα των μέσων  κοινωνικής δικτύωσης. Κανείς δεν φαίνεται ικανός να δείξει ή να δεχτεί αγάπη, ειδικά μέσα σε μια ερωτική σχέση. Ενδεικτικές οι σκηνές των γονιών του Alyosha με τις νέες τους, φαινομενικά υγιείς αρχικά, αλλά εξίσου προβληματικές στην συνέχεια, σχέσεις τους, ή της κοπέλας που δίνει πρόθημα το τηλέφωνό της σε έναν εντελώς άγνωστο.

 Όμως, ακόμα χειρότερα, οι άνθρωποι φαίνονται απελπιστικά ανίκανοι να δείξουν αγάπη για τα παιδιά, τα οποία μεγαλώνουν σε μια κοινωνία για την οποία, αποτελούν, ουσιαστικά, κάτι το ανεπιθύμητο. Οι γονείς του Alyosha, δίνουν μάχη αρνούμενοι να αναλάβουν την κηδεμονία του γιου τους, ένα παιδί, άλλωστε, προερχόμενο από μια ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη. Η μητέρα του ασκεί λεκτική βία καθημερινά, ο πατέρας αδιαφορεί Loveless 3 (επαναλαμβάνοντας αυτή την συμπεριφορά και στο επόμενό του παιδί). Η γιαγιά της οικογένειας φανερώνεται ότι είχε την ίδια αντιμετώπιση  στην κόρη της και μητέρα του Alyosha, μαρτυρώντας την «ανακύκλωση» της εν λόγω κατάστασης. Τα αγνοούμενα παιδιά είναι κάτι το συνηθισμένο. Η αστυνομία δεν ενδιαφέρεται και οι περαστικοί στο δρόμο δεν δίνουν ιδιαίτερη σημασία στις αφίσες του εξαφανισμένου Alyosha. Κανείς δεν συγκινείται για τα παιδιά, με μόνη φωτεινή εξαίρεση, αυτή των εθελοντών διάσωσης, οι οποίοι, όμως, δείχνουν απελπιστικά μόνοι. Τέλος μέσα σε αυτό το «ξεσκέπασμα» της ζοφερής κοινωνικής πραγματικότητας, ο Andrey Zvyagintsev καταφέρνει να εντάξει και κριτική προς την ρωσική κυβέρνηση (με την κόντρα τους να είναι παλιά) κάνοντας έμμεσο παραλληλισμό της προαναφερθείσας νοοτροπίας, με την πρόσφατη εισβολή στην Κριμαία.

Όλα τα προαναφερθέντα, εκτός του καλογραμμένου και μινιμαλιστικού σεναρίου, καταφέρνει να αποδώσει σωστά η εξαιρετική σκηνοθεσία, αλλά και η ιδιαίτερα προσεγμένη διεύθυνση φωτογραφίας, με κάθε κάδρο να είναι άρτια τοποθετημένο στο χώρο, και την αφήγηση να περνά σε περισσότερα επίπεδα με τις εικόνες-συμβολισμούς της. Η ταινία ξεκινά και τελειώνει με τα ίδια πλάνα, των χιονισμένων χειμερινών τοπίων μοναξιάς και της σχολικής αυλής, Loveless 4αρχικά γεμάτη παιδιά και στο τέλος άδεια και καλυμμένη από χιόνι. Οι χώροι που διαδραματίζεται η πλοκή από όμορφα και άνετα διαμερίσματα, κέντρα ομορφιάς και μοντέρνα γραφεία, που βλέπουμε αρχικά, μετά την εξαφάνιση του Alyosha, μεταφέρεται σε εγκαταλελειμμένα κτίρια, περιφραγμένα και παρακμάζοντα σπίτια της επαρχίας και νεκροτομία, σημάνοντας την αλλαγή τόνου. Οι άνθρωποι ξαφνικά μοιάζουν χαμένοι σε τεράστια κτίρια και απέραντα δάση, με την ανέλπιδη προσπάθεια εντοπισμού του αγοριού, να βρίσκει συνεχώς σε φυσικά εμπόδια, όπως φράχτες, ποτάμια και κακοκαιρία. Η μητέρα προς το τέλος της ταινίας βγαίνει έξω για τρέξιμο, φορώντας μια ζακέτα με την ονομασία της Ρωσίας να ξεπροβάλει στο στήθος. Μόνο που η κίνηση της είναι στατική, αφού γίνεται πάνω σε έναν κυλιόμενο διάδρομο, αφήνοντας σαφές αιχμές για την κατεύθυνση της ίδιας της χώρας. Μια χώρα/κοινωνία όχι ιδιαίτερα διαφορετικής άλλων σύγχρονων προηγμένων, όπου το παν είναι οι «αριθμοί», όπως αυτούς που βλέπουμε να είναι «μονοπολιακά» γραμμένοι στον πίνακα που σβήνει η δασκάλα στο σχολείο.

Κλείνοντας, θα ήθελα να επευφημήσω την ταινία και για τον χρόνο που αφιερώνει για την προβολή της δράσης των εθελοντικών οργανώσεων, όπως αυτή που βοηθά στην αναζήτηση του Alyosha. Σίγουρα αποτέλεσε την πιο ελπιδοφόρα νότα της, σε μια κατά τ’ άλλα αρκετά απαισιόδοξη ατμόσφαιρα.

Συμπερασματικά, μια από τις καλύτερες ταινίες του 2017, τεχνικά άρτια και ηθικά μεστή, μπορεί να μην αποτελεί από τις πιο ευχάριστες προβολές, όμως, οι προβληματισμοί που θέτει, την καθιστούν άξια της προσοχής μας.

 

 

loveless loveless loveless loveless loveless

ταινίες νοέμβριος 2017
Previous post

6 ταινίες που ανυπομονούμε να δούμε το Νοέμβριο

προγραμμα κινηματογραφου 5 5
Next post

Πρόγραμμα κινηματογράφου: Τι παίζει στις αίθουσες από 02/11 μέχρι 08/11 (Θεσσαλονίκη – Αθήνα) #WeLoveThursdays

No Comment

Leave a reply

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Γιώργος Κωστίδης

Γιώργος Κωστίδης

Ο Γιώργος Κωστίδης είναι ένας αυτόφωτος καλλιτέχνης. Μια κινηματογραφική, και όχι μόνο, αυθεντία. Ένας γεννημένος σταρ. Ή έτσι τουλάχιστον πιστεύει. Θεωρεί τον εαυτό του πνευματικό παιδί του Tarantino και όνειρο του είναι να γίνει ο επόμενος James Bond. Όταν σταματάει να κοιτάζεται στον καθρέφτη, του αρέσει να αφήνεται στον ρομαντισμό παλιών κλασικών ταινιών, να εξερευνά indie παραγωγές, αλλά και να χάνεται στην geek κουλτούρα.